Δευτέρα, 18 Ιουλίου 2016

Η έννοια καί η σημασία της θεολογίας




Στην εποχή μας ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία πού κυριαρχούν, μεταξύ άλλων, είναι η σύγχυση. Ο χώρος της ακαδημαϊκής θεολογίας δεν θα μπορούσε να απαλλαχτεί από αυτήν. Έτσι γεννιέται το πρόβλημα - τι είναι θεολογία ;- ωστόσο αυτό δεν αφορά μόνο τους εκτός του χώρου αυτού, αλλά και τους μελετητές του κλάδου. Η πολυπλοκότητα και η πολυσυνθετικότητα της θεολογίας τονώνουν την δυσκολία της απόδοσης του ορισμού της.

        Θα μπορούσε κάποιος να ορίσει την θεολογία (σύνθετη από τις λέξεις θεός και λόγος) ως την συστηματική και ορθολογική μελέτη των εννοίων που πραγματεύονται την ύπαρξη, τη φύση, τις ιδιότητες, τις ενέργειες και τις αρχές του θεού. Όπως και η ανάλυση των θρησκευτικών ιδεών, βιωμάτων και πνευματικών πρακτικών. Επιπλέον η θεολογία είναι η στοχαστική επεξεργασία της πίστης που ερμηνεύει φιλολογικά, ομολογεί φιλοσοφικά και προσεγγίζει ιστορικά τα ιερά κείμενα και τα μνημεία τέχνης.
             Ο όρος θεολογία χρησιμοποιήθηκε προτίστως από τον Πλάτωνα και από άλλους έλληνες φιλοσόφους. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Αριστοτέλης χώριζε την φιλοσοφία σε μαθηματικά, φυσική και θεολογία. Περνώντας από την αρχαιότητα στον μεσαίωνα η θεολογία ανεξαρτητοποιήθηκε από τους κόλπους της φιλοσοφίας και σταδιακά μετασχηματίστηκε σε αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης με τη συμβολή της χρονικής ωρίμανσης και της πνευματικής δημιουργίας από τους μεγάλους Έλληνες και Λατίνους Εκκλησιαστικούς συγγραφείς όπως τον τον Χρυσόστομο, τον Μέγα Βασίλειο και τον Γρηγόριο τον Θεολόγο αφενός και τον Αυγουστίνο τον Άνσελμο και τον Θωμα Ακινάτη αφετέρου.


               Έτσι το αρχαιότερο ίσως σύστημα σκέψης στην ανθρώπινη ιστορία, είχε πρωταγωνιστικό ρόλο εντός των νεοϊδρυθέντων μεσαιωνικών ευρωπαϊκών πανεπιστημίων όπως της Οξφόρδης και του Κέμπριτζ. Η αντιμετώπιση της Θεολογίας ως κορωνίδα των επιστημών φαίνεται καθαρά από το trivium και το quadrivium. To trivium ήταν η σπουδή της γραμματικής, της λογικής και της ρητορικής, το στάδιο αυτό θεωρούνταν προπαρασκευαστικό για το quadrivium που ήταν τα μαθηματικά, η γεωμετρία, η μουσική και η αστρονομία. Με την σειρά του το quadrivium προετοίμαζε την μελέτη της φιλοσοφίας και της θεολογίας ως ύψιστη μορφή γνώσης. Η δομή αυτή αντανακλά στη μορφή της εκπαίδευσης που παρουσιάζει ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του.
                                                                                                     
              Σημείο αναφοράς είναι το γεγονός ένας μεγάλος αριθμός από τους μεγαλύτερους επιστήμονες, στοχαστές, φιλοσόφους και καλλιτέχνες έιτε είχαν σπουδάσει θεολογία είτε είχαν ασχοληθεί συστηματικά με τον τομέα αυτόν. Παραδείγματα με σπουδές θεολογίας είναι ο Έσσε, ο Χέγκελ, ο Νίτσε, ο Δαρβίνος, ο Ντιντερό, ο Στάλιν, ο Λούθερ Κινγκ, ο Βαν Γκογκ και ο Έρασμος. Ενώ σε βάθος είχαν ασχοληθεί ο Νεύτωνας, ο Αϊνστάιν και ο Ντα Βίντσι και πολλοί άλλοι. Πρόσωπα με βαθία επίδραση στην Ιστορία.


  Ένα άλλο σημείο είναι η Τέχνη. Είναι σχεδόν αδιανόητο να κατανοήσει κανείς τι είναι Τέχνη αν προτίστως δεν έχει αντιληφθεί τι είναι Θρησκεία. Αυτό τίθεται επί τη βάσει του περιεχομένου της Τέχνης, δηλαδή, στον τομέα της αρχιτεκτονικής, για παράδειγμα, σπουδαίο κεφάλαιο είναι ο σχεδιασμός ναών όπως και στην γλυπτική οι μορφές αγγέλων και ιερών προσώπων. Ανάλογα και η ζωγραφική έχει θρησκευτική θεματολογία, ειδικά στη μεσαιωνική και την αναγεννησιακή φάση. Επιπλέον δεν έχει υπάρξει συνθέτης ,της δυτικής λόγιας μουσικής κυρίως, που να μην  γράψει έργο με  θρησκευτική απόχρωση. Το ίδιο και στη λογοτεχνία   πως θα κατανοήσει κάποιος την ιδιοσυγκρασία του Ντοστογιέφσκι ή του Καζαντζάκη αν δεν έχει εμβαθύνει στην έντονη θρησκευτικότητα τους;;
                                                                                        


    Με βάση όλα αυτά γίνεται αντιληπτό πως η θεολογία αφορά κάθε πολιτισμένο και σκεπτόμενο άνθρωπο σε όποιο ιδεολογικό χώρο και αν κινείται. Ειδικά που στην εποχή μας φαίνεται ότι η θρησκευτική διάσταση του ανθρώπου έχει απονευρωθεί. Τέλος ας σκεφτούμε ποιο θα είναι το μέλλον μας ,ως ανθρωπότητα, στην περίπτωση που αγνοούμε τα στοιχειώδη της Αγίας Γραφής. Το βιβλίο που έχει επηρεάσει όσο κανένα άλλο ,σύμφωνα με έρευνες, σύγγραμμα την πορεία της ανθρωπότητας.

    





  -Βιβλιογραφία-
 
   - Α.Π.Θ. Εισαγωγή  στην επιστήμη της θεολογίας, πανεπιστημιακές εκδόσεις 2004

   - Μάριος Π.Μπέγζος, Συγκριτική Θρησκειολογία, εκδόσεις Γρηγόρη 2011

   - Joseph, Sister Miriam the trivium. the liberal Arts of Logic, Grammar and Rhetoric. Paul Dry Books Inc.2002
 
   - Dorothy L. Sayers, essay, ''The lost tools of learning'' presented at Oxford. 1947






φοιτητης θεολογιας του Εθνικου Καποδιστριακου Πανεπιστημιου Αθηνων

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.