Κυριακή, 2 Απριλίου 2017

H Oσία Μαρία η Αιγυπτία ως πρότυπο μετάνοιας


Η ζωή της Οσίας Μαρίας διέρχεται τρεις φάσεις που αποτελούν και τα τρία ουσιαστικά βήματα του μεταπτωτικού αμαρτωλού ανθρώπου προς την μετάνοια. Η πρώτη, είναι περίοδος της υποδουλώσεώς της στα πάθη της αμαρτίας, η δεύτερη η απόφασή της να επισκεφθεί τους Αγίους Τόπους -οπότε αρχίζει μέσα της η καλή αλλοίωση- και η τρίτη είναι η καθαυτό φάση της μετάνοιας με την επακόλουθη αποξένωση της από τον κόσμο και την άσκηση της στην έρημο. Είναι ακριβώς τα τρία στάδια που διέρχεται ο Άσωτος υιός της ομώνυμης παραβολής. Δεν είναι φυσικά τυχαίο που η Αγία μας Εκκλησία τοποθέτησε την μεν παραβολή του Ασώτου, που αποτελεί την θεωρητική πλευρά της πορείας του ανθρώπου, από την αμαρτία στη μετάνοια, στην αρχή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Ενώ στο τέλος της, στην Ε΄ Κυριακή των Νηστειών, παρουσιάζει το πρόσωπο εκείνο στο οποίο η μετάνοια έλαβε σάρκα και οστά. Την οσία Μαρία την Αιγυπτία.
Θα ήταν απλούστευση αλλά και αλλοίωση του πνεύματος της μετανοίας αν φανταστούμε ότι με την απόφαση της Οσίας Μαρίας για μετάνοια και με την ξένωση της από τον κόσμο αυτόματα απαλλάχθηκε και από κάθε προσβολή της αμαρτίας. Όσο ήταν στον κόσμο ζούσε παραδομένη στις ποικίλες απολαύσεις, αλλά και μετά την μεταστροφή της, ο διάβολος την πολεμά με την ανάμνηση των ηδονών, θέλοντας να την οδηγήσει πάλι πίσω στον δρόμο αυτό.
Αναφέρει χαρακτηριστικά η ίδια η Οσία στον Αββά Ζωσιμά: «Για δεκαεπτά χρόνια στην έρημο, αββά, όσες φορές έτρωγα ή προσπαθούσα να λάβω κάποια τροφή, επιθυμούσα τα κρέατα και τα ψάρια που έχει η Αίγυπτος. Επιθυμούσα το κρασί, που τόσο το αγαπούσα, γιατί έπινα πολύ κρασί όταν ζούσα στον κόσμο, ενώ εδώ, μην μπορώντας ούτε νερό καλά-καλά να γευθώ, φλεγόμουνα πολύ και δεν μπορούσα να υποφέρω την στέρηση. Μου ερχόταν και η παράλογη επιθυμία των ασέμνων τραγουδιών, που πάντοτε με τάραζε δυνατά και προσπαθούσε να με πείσει να τραγουδήσω πάλι τα τραγούδια των δαιμόνων που είχα μάθει. Αμέσως τότε κλαίγοντας και κτυπώντας το στήθος μου με τα χέρια, θύμιζα στον εαυτό μου την συμφωνία που έκανα καθώς έφευγα στην έρημο. Παρευρισκόμουνα νοερά μπροστά στην εικόνα της Παναγίας της Θεοτόκου, της αναδόχου μου και την παρακαλούσα με δάκρυα να διώξει τους λογισμούς, που βασάνιζαν την άθλια μου ψυχή. Όταν δε δάκρυζα πολλήν ώρα και κτυπούσα το στήθος μου, έβλεπα από παντού να λάμπει γύρω μου φως και από τότες, μετά την τρικυμία, βασίλευε ειρήνη μέσα μου”.
Η Οσία μας δείχνει και τον δρόμο ώστε να μπορέσουμε με την σειρά μας να υπερβούμε την ηδονή αλλά και την οδύνη της αμαρτίας, καθώς είναι ξεκάθαρα ότι η ζωή της αμαρτίας και των απολαύσεων συνοδεύεται από πόνο, είτε αυτός είναι με την μορφή της σωματικής ασθένειας, είτε με την μορφή της συναισθηματική ανισορροπίας είτε με την απώλεια κάθε νοήματος στη ζωή.
Αξίζει να σταθούμε λίγο περισσότερο στα σημεία εκείνα που χαρακτηρίζουν την καινούρια ζωή της Οσίας Μαρίας, διότι μας διδάσκει έμπρακτα την αντιστροφή της αμαρτίας με την άσκηση. Έτσι η φιληδονία γίνεται εγκράτεια, όπως είπαμε παραπάνω, η φιλαυτία γίνεται ταπείνωση και αγάπη αληθινή και η φιλοδοξία γίνεται φωτισμός.
Η φιληδονία μας απομακρύνει από αυτή την γνήσια κοινωνία τόσο με τον Θεό όσο και με τους ανθρώπους και μας οδηγεί αναπόφευκτα στον θάνατο, τον σωματικό, τον πνευματικό, τον κοινωνικό, αλλά και τον αιώνιο. Φάρμακο και όπλο είναι η εγκράτεια και η άσκηση. Η εγκράτεια στην παράδοσή μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η στέρηση της ικανοποίησης των επιθυμιών μας, η στάση βίας έναντι του εγωισμού μας και του εαυτού μας, η συνειδητή προσπάθεια να βάλουμε τον Θεό πάνω από την ηδονή. Η εγκράτεια συνεπάγεται την νηστεία τροφών και παθών, την άρνηση της καταλαλιάς, την καλλιέργεια της αγάπης μέσα από την συγχωρητικότητα και την ελεημοσύνη, την πρόταξη του Θεού και της κοινωνίας μαζί Του ως του μόνου αληθινού νοήματος της ύπαρξής μας.
Η Οσία Μαρία έζησε επί έτη πολλά με τροφή της δυόμισι ψωμιά, που αγόρασε φεύγοντας για την έρημο, και άγρια χόρτα του Ιορδάνη. Στην ζωή μακριά από το Θεό απολάμβανε χωρίς μέτρο και χωρίς όριο την αμαρτία της φιληδονίας. Στην ζωή με το Χριστό απολάμβανε την ηδονή της κοινωνίας μαζί Του, η οποία είχε μεν πόνο λόγω των πειρασμών, αλλά ταυτόχρονα είχε και αυτή την ανεκλάλητη χαρά του να ζει κανείς ελεύθερα την αγάπη του Θεού, απόλαυση ασύγκριτη με οποιαδήποτε άλλη!
Η φιλαυτία, η αγάπη δηλαδή του ανθρώπου για τον εαυτό του, είναι κατά τους Πατέρες καθ’ εαυτήν, η αιτία της αμαρτίας. Ο εγωισμός και η φιλαυτία αποτελούν πληγές για τον άνθρωπο, κρατώντας τον στην κατάσταση την οποία τον βρήκε ο διάβολος στον διάλογο που προηγήθηκε της πτώσης. Ο άνθρωπος έχει εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και καυχιέται γι’ αυτό. Κραυγάζει για τα χαρίσματα που ο Θεός του έχει δώσει. Δεν ‘’πολυπλασιάζει’’ τα τάλαντά του μοιραζόμενός τα με τους άλλους, αλλά τα κρατά για τον εαυτό του, για την αυτάρκειά του και για την δική του ικανοποίηση. Λέγει η Οσία Μαρία «Με πολλές και διάφορες συμφορές και πειρασμούς αφόρητους πάλεψα, και από τότε μέχρι σήμερα η δύναμη του Θεού με διάφορους τρόπους διατήρησε την αμαρτωλή μου ψυχή και το ταπεινό μου σώμα. Γιατί μόνο με το να σκέπτομαι από ποια κακά με γλίτωσε ο Κύριος, είχα αδαπάνητη τροφή την ελπίδα της σωτηρίας μου. Εκπλήττομαι πώς μπόρεσε η θάλασσα να υποφέρει τις ασωτίες μου. Πώς δεν άνοιξε η γη το στόμα της για να με κατεβάσει στον Άδη ζωντανή, εμένα που παγίδευσα τόσες ψυχές. Αλλά, καθώς φαίνεται, ο Θεός ζητούσε την δική μου μετάνοια, γιατί δεν θέλει το θάνατο του αμαρτωλού, αλλά περιμένει μακρόθυμα, αναμένοντας την επιστροφή».
Ο λόγος της Αγίας μας αποδεικνύει ότι για να υπερβούμε την φιλαυτία και τον εγωισμό μας, την θεοποίηση του εαυτού μας, που τελικά μας οδηγεί στην απώλεια, χρειάζονται δύο παράγοντες: η προσωπική μας πάλη και η δύναμη του Θεού. Αυτό είναι και το νόημα της αρετής, δηλαδή το να προσπαθούμε εμείς και να μας χαριτώνει ο Θεός. Συναισθανόμενοι, πόσο ασήμαντοι και ελλιπείς είμαστε, αλλά και πόσο μεγάλη είναι η αγάπη του Θεού. Η υπέρβαση δε της φιλαυτίας δεν σημαίνει απόρριψη του εαυτού μας ως εικόνος του Θεού. Η παραίτηση της Οσίας από τον κόσμο, αλλά και η αναζήτηση νοήματος στον αγώνα της ερήμου, δεν πήγασαν από την απαξίωση του εαυτού της, αλλά από την συναίσθηση του τι θέλει ο Θεός. Αυτή η συναίσθηση ας καθοδηγεί και τις δικές μας προσπάθειες, χωρίς να υποτιμούμε τα δώρα του Θεού, αλλά και χωρίς να καυχόμαστε γι’ αυτά που μας δόθηκαν!
Το τρίτο και τελευταίο στοιχείο, που μας παρουσιάζει η Οσία Μαρία και το οποίο είναι μάλλον καρπός και αποτέλεσμα της μετανοίας είναι ο φωτισμός. Ο φωτισμός που κατά τους Πατέρας είναι το αποτέλεσμα της απαρνήσεως της κοσμικής φιλοδοξίας. Διηγείται λοιπόν Αγία: «Πάντοτε το νοερό μάτι της σκέψεώς μου ακατάπαυστα κατεύθυνα σε Αυτήν, την Υπεραγία Θεοτόκο, που εγγυήθηκε για μένα, ζητώντας να με βοηθήσει, που κινδύνευα μέσα στο πέλαγος της ερήμου. Και πράγματι την είχα βοηθό και συνεργάτη της μετανοίας μου. Δεν σηκωνόμουνα από τη γη κι αν ακόμη συνέβαινε να περνώ κι ολόκληρο εικοσιτετράωρο σ’ αυτή τη στάση, μέχρις ότου με έλουζε με τη λάμψη του το γλυκύ εκείνο φως κι έδιωχνε τελείως τους λογισμούς που μ’ ενοχλούσαν».
Είδαμε λοιπόν στο βίο της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας την πνευματική παράδοση της Εκκλησίας μας και του τρόπου ζωής που αυτή προτείνει: του Θεανθρωποκεντρικού. Αυτή η πορεία πραγματώνεται μέσα από την μίμηση των Αγίων. Οι Άγιοι ήταν αυτοί που ξεκίνησαν από το αμαυρωμένο κατ’ εικόνα και με την χάρη του Θεού το έφτασαν στο ‘καθ’ ομοίωσιν’. Αυτή ήταν και η πορεία της Οσίας Μαρίας που με τον κατά Θεόν αγώνα της, μετέτρεψε τα πιο ισχυρά πάθη σε αγιότητα, προβάλλοντας μας πρότυπα μετανοίας.
Ας κλείσομε τον λόγο μας για την φωτεινή μορφή της Αγίας Μητρός ημών της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας, με την ευχή με την οποία κλείνει χαρακτηριστικά την διήγησή του για την Οσία Μαρία, ο βιογράφος της, Άγιος Σωφρόνιος, Πατριάρχης Ιεροσολύμων:
“Ο Θεός που πραγματοποίησε μεγάλα και θαυμαστά γεγονότα, που ανταμείβει με πολύ μεγάλες δωρεές όσους ελπίζουν σ’ Αυτόν, ας μας αξιώσει να βρεθούμε και να ταχθούμε με το μέρος της Μαρίας, αυτής της μακαρίας, μαζί με όλους όσους Τον ευαρέστησαν ανά τους αιώνες με την θεωρία και την πράξη”.
Αμήν.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.